Anna de Croy Bytw Zamek Krzyacki 16.09.2014 143

Ostatnią księżną, a do tego wdową, panującą na słupskim zamku była Anna z rodu Gryfitów, księżna Croy i Arschott, markiza Hawre, hrabina Fontenoy i Bayon, pani Dompmart i Vinstigen. Rządziła w Słupsku przez trzydzieści pięć lat. Anna – jedenaste (!) i ostatnie dziecko księcia Bogusława XIII i księżnej Klary brunszwickiej – urodziła się w 1590 roku w Bardzie Pomorskim.  Księżniczka wychowywała się w Bardzie i Szczecinie, początkowo pod opieką matki. Którą wcześnie utraciła, bo księżna zmarła8 lat po przyjściu księżnej na świat. Ojciec Bogusław XIII po dwóch latach żałoby ożenił się powtórnie. Ponieważ macocha nie chciała się zajmować wychowaniem małej księżniczki, zajęła się nią ciotka, która zadbała o staranne wykształcenie i wychowanie Anny w duchu surowych zasad luteranizmu. 

Anna była drobnej postury, niewysoka (prawdopodobnie miała około 155 – 159 cm wzrostu), według ówczesnych kanonów mody kobietą piękną i powabną. Długo jednak nie można było znaleźć godnego kandydata do jej ręki. Dlatego wyszła za mąż mając dwadzieścia dziewięć lat, co wtedy uważano za wiek staropanieński. Kandydatem do jej ręki został książę Ernest de Croy i Arschott, reprezentujący stary francuski ród z Pikardii. W 1598 roku ród de Croy otrzymał tytuł książąt Rzeszy Niemieckiej. Przygotowania i pertraktacje przedślubne trwały ponad rok.

 

Ślub książęcej pary odbył się w Szczecinie w sierpniu 1619 roku. Był bardzo uroczysty. Aby upamiętnić to wydarzenie wybito medalion z podobiznami nowożeńców, którzy po ślubie udali się do posiadłości pana młodego, do zamku Vinstingen w Lotaryngii. W czasie miodowego miesiąca Anna zaszła w ciążę. Szczęście młodej pary przerwała wojna trzydziestoletnia. Książę Ernes,t w randze generała, wziął udział w działaniach wojennych wojsk cesarza Ferdynanda II w Palatynacie. Podczas gdy Ernest wojował w zamku Vinstingen przyszedł na świat w dniu 26 sierpnia 1620 roku jego syn – Ernest Bogusław. Niestety ojcu nie było dane zobaczyć syna. Książę zachorował i w trzynaście dni po urodzeniu się syna, zmarł 7 października 1620 roku w obozie pod Oppenheim nad Renem.

 

Księżną Annę przytłoczył ogrom nieszczęść. Rozpaczała po zgonie kochanego męża, ale także martwiła nieporozumieniami i konfliktami z rodziną zmarłego. Chodziło o dwie sprawy; wychowania syna i dziedziczenia majątku po mężu. Na mocy testamentu zmarłego księcia, zażądano od Anny, by oddała Ernesta Bogusława rodzinie męża na wychowanie w duchu katolickim. Pod tym warunkiem syn Ernesta von Croy mógł w przyszłości odziedziczyć olbrzymi majątek rodu. Annie trudno było pogodzić się z żądaniami krewnych zmarłego męża. Ostatecznie jednak przeważyła miłość do dziecka i chęć zapewnienia mu dostatniej przyszłości.  Maleńki Ernest Bogusław miał być przez najbliższych pięć lat wychowywany przez dziadka, a po jego śmierci – przez któregoś z kuzynów ojca. Księżna zaś miała zarządzać dobrami po zmarłym Erneście do chwili ponownego zamążpójścia. Wkrótce jednak zerwała układy i w 1622 roku powróciła do Szczecina na dwór brata, księcia Bogusława XIV. Stąd podejmowała starania o zapewnienie dziedzictwa synowi, jednak działania okazywały się nadaremne. Do Lotaryngii nigdy już nie wróciła. 


W Szczecinie powitano ją bardzo życzliwie. Ciepło przyjął Annę i jej synka brat , Bogusław XIV. Księżna Anna podjęła starania, aby Ernest Bogusław mógł zostać biskupem kamieńskim. Dążenia te były realne, gdyż brat Anny, rezydujący w Darłowie i Bytowie – Ulryk, piastował godność biskupa. Jednak Ulryk niechętnie odnosił się do tego pomysłu.
W 1622 roku księżna zdecydowała się towarzyszyć bratu w jego drodze powrotnej do Darłowa. Jednak 31 października wydarzyła się tragedia – książę Ulryk zmarł podczas podróży w Podbierowie. Śmierć księcia szczególnie przeżywano w rodzie Gryfitów, który zdawał sobie sprawę, że nie ma już nadziei na przedłużenie linii męskiej dynastii. Ulryk był najmłodszym z książąt, który mógł tego dokonać. Teraz można było tylko czekać na wymarcie rodu. W tej sytuacji książę Bogusław XIV ogłosił się sam biskupem kamieńskim, a siostrzeńcowi Ernestowi Bogusławowi przyznał prawo do objęcia tej godności, na wypadek swej bezpotomnej śmierci. Następnie książę Bogusław XIV przekazał siostrze Annie zamek, wraz z domeną słupską, co po raz kolejny świadczyło o jego wielkiej życzliwości w stosunku do siostry i małego siostrzeńca. Księżna Anna przybyła z synkiem do Słupska około roku 1625. I tu mieszkała do końca swego życia. Odwiedzała jedynie Bytów.


Księżna Anna okazała się bardzo dobrym gospodarzem w niesprzyjającej rozwojowi ekonomicznemu, pełnej wojen epoce. Zajęła się usuwaniem zniszczeń. Odbudowała zamek w Lęborku. Gospodarność i zapobiegliwość księżnej mająca na celu odbudowę zniszczonych ziem, była podyktowania dalekosiężną polityką. Annie bardzo zależało, aby ziemie lęborska i bytowska stały się władztwem jej syna, księcia Ernesta Bogusława. Tymczasem ziemie te przechodziły zmienne koleje losu. Po zakończeniu wojny trzynastoletniej znalazły się pod panowaniem książąt zachodniopomorskich. 
W roku 1637 ziemie lęborską i bytowską inkorporowano do Polski- włączono je do województwa pomorskiego. O przyszłości tych ziem nie mogły decydować więc plany i działania księżnej Anny i jej syna, tym bardziej, że szlachta lęborska i bytowska dążyła do powrotu do Polski.

 

Bezpotomna śmierć ostatniego Gryfity, księcia Bogusława XIV (10 marca 1637 r.), spowodowała wejście w życie umowy sukcesyjnej zawartej między księciem Jerzym I – a Hohenzollernami w 1529 roku. W przypadku wymarcia męskiej linii dynastii Gryfitów władzę na Pomorzu Zachodnim przejmowali elektorzy brandenburscy. Międzynarodowa sytuacja była jednak skomplikowana. Trwała wojna trzydziestoletnia.  W wyniku pokoju westfalskiego Pomorze Zachodnie zostało podzielone między Brandenburgię i Szwecję.  W tym czasie książę Ernest Bogusław został praktycznie wyeliminowany z życia politycznego przez elektora Fryderyka Wilhelma, któremu księżna Anna zaufała, powierzając jego opiece przyszłość syna. Rozczarowanie księżnej i jej syna było ogromne, gdyż elektor wiele obiecywał, ale nie miał zamiaru wywiązywać się z tych obietnic. Głównym jego celem było budowanie własnego, silnego państwa.

Księżna Anna była bardzo pobożną osobą. Codziennie korzystała z opieki duszpasterskiej swojego kapelana. 
W słupskim zamku księżna zajmowała się także sprawami kultury. Po śmierci brata Bogusława XIV, sprowadziła do Słupska ze Szczecina pamiątki po Gryfitach. Wśród nich był słynny miecz podarowany Bogusławowi X pielgrzymującemu do Ziemi Świętej przez papieża Aleksandra I. Był także przywieziony wielki księgozbiór Gryfitów, gobeliny, w tym słynny gobelin Piotra Heymansa, przedstawiający dwór książąt Pomorskich i książąt saskich, a później nazywany oponą Croya, a także gobelin przedstawiający walkę księcia Bogusława X na morzu z Turkami podczas jego wyprawy do Ziemi Świętej. Znajdowały się także arrasy i cenne naczynia stołowe. Z mebli najcenniejszy był kabinet księcia Filipa I. Wśród pamiątek były także obrazy i medale okolicznościowe.
Księżna była opiekunką i fundatorką kościołów na podległym jej terenie. Swego syna wychowała w świadomości, że jest ostatnim z rodu Gryfitów. Książę wiedział, że jego obowiązkiem będzie przekazanie następnym pokoleniom żywej pamięci o swoich poprzednikach między innymi w postaci dzieł sztuki otrzymanych w spadku po przodkach.

Księżna Anna dożyła siedemdziesięciu lat. Poważnie chorowała w latach 1654 i 1657. Prawdopodobnie zachorowała na gruźlicę. W dniu 7 lipca 1660 roku księżna zmarła po trwającej trzy tygodnie chorobie. Uroczysty jej pogrzeb miał miejsce ponad trzy lata później w dniu 21 października 1663 roku. Była wielką damą swojej epoki.

Dodaj Temat

 reklama balticbd

calidozaworarka

polanareklama1

 technikumwkarlinie1a

 

lechbudholenderska1

 

inwestbohwawy

banerekfotowoltaika210x240px3

 

 

balticinfopl

 

dermalogicalogo1


logonieruchomosci ew1

logopraxis

uniastrzelnicabanerek1pamprofil

 

4mobile

banerbogurscy
 banerek1
logo just
 
MAPA STRON I II
stat4u