23W dniach 9-11.03.2018 odbyła się szósta edycja Rajdu Szlakiem Walk I Armii Wojska Polskiego organizowanego przez Bałtyckie Stowarzyszenie Miłośników Historii „Perun”. W tegorocznym rajdzie wzięło udział 46 uczestników – rekonstruktorów i pasjonatów historii. Uczestnikami byli min. członkowie Towarzystwa Historycznego w Kcyni, GRH „Nałęcz” z Trzebiatowa i SHE „Odkrywcy” z Koszalina. Rajd rozpoczął się w Okonku, gdzie w Szkole Podstawowej została przeprowadzona lekcja historii. Prelekcje wygłosili Zbigniew Izraelski i Wojciech Sokołowski z BSMH „Perun” i adiunkt Muzeum Obrony Przeciwlotniczej z Koszalina dr Wojciech Grobelski. Po wykładzie młodzież mogła zapoznać się z eksponatami – wyposażeniem i uzbrojeniem wojsk polskich i niemieckich. Pomoc w tej części okazali również członkowie TH w Kcyni.

0W oczekiwaniu na pozostałą część uczestników rajdu, którzy mieli przybyć dopiero na wieczorny apel w Podgajach, zwiedziliśmy teren byłego obozu Oflag II D Gross Born w Kłominie. Tam przy pomniku poświęconym jeńcom tego obozu (początkowo byli to Francuzi, później Polacy – w tym powstańcy warszawscy) zapaliliśmy pamiątkowy znicz. Warto dodać, że w obozie przebywał pisarz Leon Kruczkowski, który po oswobodzeniu przez pewien czas przebywał w Jastrowiu. Uczestnicy rajdu z Kłomina udali się właśnie do Jastrowia, gdzie również zapalono znicz pod pomnikiem 4 i 6 DP, które zdobyły to miasto podczas operacji przełamania Wału Pomorskiego.
Stałym punktem rajdu jest wizyta w okolicach uszkodzonego mostu kolejowego na rzece Gwdzie koło Jastrowia. Znajduje się on na śladzie dawnej linii Jastrowie – Złotów i został wysadzony w 1945 roku. Most choć nie nadaje się do użytku dalej spina dwa brzegi Gwdy i jest doskonałym plenerem do zdjęć. Warto odwiedzić to miejsce jeśli ktoś będzie przebywał w tej okolicy.

5Wieczorem w pełnym składzie osobowym odbył się w Podgajach Apel Pamięci poświęcony trzydziestu dwu żołnierzom 3. pułku piechoty 1. Dywizji Piechoty Wojska Polskiego, którzy zostali spaleni w znajdującej się w tym miejscu stodole. 31.01.1945 drugi batalion 3. pp otrzymał rozkaz zdobycia Podgajów. Dowódca batalionu kpt. Wacław Zalewski wysłał wzmocnioną 4 kompanię na zwiad (80 ludzi pod dowództwem ppor. Alfreda Sofki). Przekroczyła ona Gwdę przez most w miejscowości Grudna i przez las udała się w stronę wsi Podgaje – niestety została otoczona przez 2. batalion 48. Pułku Grenadierów. Po dwugodzinnej walce, w której poległo prawie połowę stanu kompanii, polscy żołnierze zostali wzięci do niewoli. Wg relacji ocalałych Niemcy dobijali ciężko rannych. Pozostali zostali spędzeni do stodoły we wsi. Zorganizowana została ucieczka, jednak zbiec udało się tylko dwóm ludziom, trzech zostało zabitych w trakcie pościgu, a reszta pojmana i skrępowana drutem kolczastym. Rankiem 3 lutego 1945 polskie oddziały wkraczające do wsi odnalazły spaloną stodołę wraz z ciałami jeńców.

6Przy pomniku została wystawiona warta honorowa, wyczytane zostały nazwiska zamordowanych jeńców oraz zapalone znicze i złożone wiązanki kwiatów.
W tym miejscu warto wspomnieć o tym jak pokrętne były drogi polskich żołnierzy w czasie II WŚ. W czasie gdy w Podgajach ginie Albin Miksza niedaleko Koszalina, w Stalagu Luft IV przebywał jego krewny - pilot polskiego 305 Dywizjonu Bombowego Jan Mikszo.
Sobotniego poranka, w drodze do Wałcza, odwiedziliśmy Szwecję. W tej małej miejscowości w budynku szkoły znajdowało się stanowisko dowodzenia 4. DP, z którego padały rozkazy dla żołnierzy atakujących w kierunku Zdbic i przełamujących Wał Pomorski.

11Następnie uczestnicy rajdu obejrzeli dwie grupy warowne – Cegielnię i Wisielczą Górę oraz bardzo ciekawe miejsce - Czarodziejską Górkę w pobliżu Wałcza. Butelki, a nawet samochody pozostawione „na luzie” toczą się tutaj do góry. Według specjalistów to dziwne zjawisko może być związane z przepływającymi pod drogą dużymi podziemnymi ciekami wodnymi, które wytwarzają promieniowanie powodujące anomalie magnetyczne.
Rajd był jednak poświęcony żołnierzom walczącym w 1945 na Pomorzu, więc pamiętając o tym oddaliśmy im hołd na Cmentarzu Wojskowym w Wałczu – przy pomniku wystawiona została warta i zapalone zostały znicze. Ta wojskowa nekropolia skrywa prochy ponad 6 tysięcy żołnierzy polskich i radzieckich poległych zimą 1945 roku
Wieczorem 10.03.2018 dotarliśmy do Kołobrzegu gdzie zostaliśmy zakwaterowani dzięki uprzejmości Starosty Kołobrzeskiego, pana Tomasza Tamborskiego, w Internacie Zespołu Szkół Nr 1 im. Henryka Sienkiewicza. Serdecznie dziękujemy również załodze internatu za miłe przyjęcie i smaczne posiłki.

15Niedzielny poranek rozpoczęliśmy zbiórką uczestników pod budynkiem szkoły, skąd w szyku przemaszerowaliśmy ulicami Kołobrzegu pod Pomnik Zaślubin odwiedzając miejsca pamięci i wspomagające rajd Muzeum Oręża Polskiego (uczestnikiem rajdu był pracownik muzeum Paweł Urbaniak). Warty zostały wystawione i zapalone znicze przy tablicy poświęconej żołnierzom 14. pp przy ulicy Artyleryjskiej, 7. pp przy dworcu PKP oraz przy pomniku w miejscu śmierci ppor. Edmunda Łopuskiego, Pomniku Sanitariuszki i Pomniku Zaślubin Polski z Morzem.

21Należy zwrócić uwagę na kołobrzeski Pomnik Sanitariuszki. Inspiracją do jego powstania była postać 20-letniej Eweliny Nowak, która niosła pomoc na pierwszej linii frontu żołnierzom polskiego 14. pp. 13 marca 1945 podczas walk w rejonie dzisiejszej ul. Trzebiatowskiej w Kołobrzegu, ratując rannego, została zastrzelona przez niemieckiego strzelca wyborowego.
Przy Pomniku Zaślubin komandor rajdu Zbigniew Izraelski zakończył oficjalnie VI Rajd Szlakiem Walk I Armii Wojska Polskiego. Każdy z uczestników otrzymał tu certyfikat, a wcześniej w Podgajach, pamiątkę rajdową poświęconą w tej edycji kapralowi Zatylnemu – żołnierzowi, który poległ w walkach na Wale Pomorskim, a jego niepochowane szczątki zostały odnalezione dopiero w latach siedemdziesiątych XX. wieku. Przy nich znajdował się ryngraf z Matką Boską, który obecnie można oglądać w Muzeum Oręża Polskiego.
Ostatnim akordem rajdu były tradycyjne zdjęcia nad Bałtykiem i zanurzenie repliki sztandaru 1. DP w jego falach.

 

Tekst: Wojciech Sokołowski
Zdjęcia: Michał Radwan-Wiatrowski, Tomasz Chachaj, Wojciech Sokołowski

  • zz
  • 2525
  • 2323
  • 2121
  • 1919
  • 1717
  • 1515
  • 1313
  • 1111
  • 99
  • 55
  • 00

Dodaj Temat

 baner eskimos balticinfo

 

 

ekosunreklama1a

 

PRAXISreklamalogo

 

domino1

 

ajkankidsreklama

 

baltic info1

 

37383535 1900590956653476 8181025753773637632 n

 

 

 

toplaserbaner

 

 edu4ujesien

 

reklamamchecinski1

 

e.sztorc.banner

   

lechbud3etap

 

 

psw

 

balticinfopl



 

 

 

 
 
 
 
MAPA STRON I II
stat4u